การออกแบบตัวอักษรเป็นการใช้ความรู้ทั้งทาง ‘วิทยาศาสตร์’ และทาง ‘ศิลปะ’ ที่ลงตัวและเห็นชัดมากที่สุดอย่างหนึ่ง เพราะการออกแบบตัวอักษรหนึ่งรูปแบบ คุณต้องคำนึงถึงการรับรู้ของสมอง การมองเห็น การจดจำ ไปจนถึง ลายเส้นที่ส่งผลถึงอารมณ์ ความรู้สึกของผู้ที่รับสารนั้นในแต่ละสถานการณ์และการใช้งานที่หลากหลาย
แต่ก่อนที่จะเข้าเรื่องของการเลือกฟอนต์ เรามาทำความเข้าใจเรื่องฟอนต์พื้นฐานอย่างความแตกต่างของคำว่า ‘typeface’ และ ‘font’ ก่อนว่ามันมีความแตกต่างกันอย่างไร
‘รูปแบบตัวอักษร (Typeface)‘ ที่เป็นการเรียกลักษณะตัวอักษรที่มีดีไซน์ที่เหมือนกัน แต่รวมทุกขนาด ทุกความหนา สามารถเรียกอีกอย่างว่า ‘Font family’ เช่น Raleway, Poppins, Roboto, Arial เป็นต้น
‘ฟอนต์ (Font)’ คือ ลักษณะของตัวอักษรแบบเดียว ที่มีขนาด ความหนา ดีไซน์แบบเดียวกัน เช่น ’16pt; Raleway; Regular’ — 1 ฟอนต์ และ ’16pt; Raleway; Bold’ — 1 ฟอนต์ หากนำ ฟอนต์หรือลักษณะของตัวอักษรหลายๆ ตัวมารวมกัน จะเรียกว่า รูปแบบตัวอักษร หรือ ‘typeface’
ความสำคัญของฟอนต์ต่อแบรนด์
หากคุณสังเกต แบรนด์ใหญ่ๆ มักจะให้ความสำคัญกับการเลือกฟอนต์มาก บางแบรนด์เลือกที่จะจะลงทุนเงินหลายล้านบาท เพื่อออกแบบรูปแบบตัวอักษรของตัวเอง เพราะตัวอักษรนี้จะถูกใช้ตั้งแต่การนำไปออกแบบโลโก้ ไปจนถึงตัวอักษรที่อยู่ในเว็ปไซต์หรือแอปพลิเคชัน รวมไปถึงสื่อโฆษณาต่างๆ ซึ่งส่งผลอย่างมากกับภาพลักษณ์และบุคลิก และการวางตัวในตลาดของแบรนด์
นี่คือตัวอย่างการเปลี่ยนแปลงรูปแบบตัวอักษรในโลโก้ของแบรนด์ดัง ๆ จากทาง Tech Industry และ Fashion Industy ซึ่งจากเดิมรูปแบบตัวอักษรในโลโก้จะมีเอกลักษณ์และสื่อถึงบุคลิกความเป็นตัวตนของแบรนด์ที่ชัดเจน เพื่อให้มีความแตกต่างและโดดเด่น เข้าถึงกลุ่มเป้าหมายได้อย่างตรงจุดในช่วงแรก แต่ภายหลังเมื่อบริษัทเติบโตขึ้นเพื่อให้แบรนด์มีน่าเชื่อถือ ดูทันสมัยและสามารถเข้าถึงคนในวงกว้างมากขึ้น จึงได้ทำการเปลี่ยนแปลงภาพลักษณ์ของรูปแบบตัวอักษรในโลโก้ ให้เรียบง่าย คนทั่วไปเข้าถึงได้ง่ายมากขึ้น
หลักจิตวิทยากับการเลือกฟอนต์
สมองกับการจดจำตัวอักษร
โดยทั่วไปแล้วสมองของคนเราจะสามารถระบุ ‘ตัวอักษร’ ได้จากการจดจำ ‘ลักษณะโดยรวมของตัวอักษร’ ตัวนั้นๆ ว่ามันมีลักษณะเป็นอย่างไร ทำให้แม้เราเห็นตัวอักษรที่ไม่ได้มีลักษณะเหมือนเดิมเป๊ะๆ เราก็จะยังสามารถระบุได้ว่าตัวอักษรนั้นคือตัวอะไร ซึ่งนักออกแบบฟอนต์ได้นำหลักการทำงานของสมองข้อนี้มาปรับใช้ทำให้เกิดการออกแบบฟอนต์ที่หลากหลายอย่างทุกวันนี้
การสื่อสารบุคลิกและอารมณ์ของตัวอักษร
ทุกวันนี้รูปแบบตัวอักษรที่นิยมจะแบ่งเป็น 6 ประเภท ใหญ่ๆ ซึ่งแต่ละประเภทก็จะเกิดจากจากการดัดแปลงตัวอักษรให้กลายเป็นรูปแบบต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นการ ยืด หด ลด เชื่อม ตัดหรือเติมบางส่วนให้กับตัวอักษรเพื่อให้ตัวอักษรมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวมากขึ้น สามารถปรับใช้งานได้ในหลากหลายสถานการณ์ หลากหลายอารมณ์
การจับคู่ตัวอักษร
สำหรับการเลือกหรือออกแบบฟอนต์ที่จะใส่ลงไปใน คู่มือการใช้แบรนด์ (Brand Guideline) ควรกำหนด ชุดรูปแบบตัวอักษรหลัก (Primary typeface) และชุดรูปแบบตัวอักษรรอง (Secondary typeface) ที่ช่วยสนับสนุนกันแหละกันให้โดดเด่น ความหลากหลาย และลงตัว และทั้งสองรูปแบบควรจะสามารถใช้งานได้ในหลากหลายสถานการณ์
ข้อควรระวัง คือ การเลือกฟอนต์หรือดัดแปลงตัวอักษรให้มีลวดลายมากเกินไปจะส่งผลต่อการความเร็วในการอ่านและความจำในสมอง ตัวหนังสือที่อ่านยากเกินไปจะส่งผลให้คนรู้สึกเข้าถึงยาก ไม่เป็นมิตร ทำให้ข้อความที่ต้องการจะสื่ออาจไปไม่ถึงกลุ่มเป้าหมายอย่างถูกต้อง
วิธีการเลือกรูปแบบฟอนต์ให้เหมาะสมกับแบรนด์
การเลือกรูปแบบฟอนต์ให้เหมาะสมกับแบรนด์มีสิ่งที่เราต้องคำนึงถึงอยู่ 4 อย่าง
แน่นอนกว่าการอ่านหนังสือจาก หน้าจอคอมพิวเตอร์ kindles หรือกระดาษนั้นให้ความรู้สึกที่แตกต่างกัน เพราะเมื่อเวลาเราอ่านหนังสือจากหน้าจอจะมีแสงปล่อยออกมาตลอดเวลา ทำให้ภาพเคลื่อนไหวตลอดทำให้รู้สึกล้าตา ส่วนการอ่านจาก kindles จะไม่ได้ปล่อยแสงออกมา แต่จะมีแสงจากหน้าจอสะท้อนเข้าตาแทน และการอ่านจากกระดาษจะไม่มีแสงเข้าตา ทำให้อ่านง่ายและได้สบายตามากที่สุด
แต่สำหรับแบรนด์ในปัจจุบัน การสื่อสารผ่านหน้าจอคงเป็นสิ่งที่เลี่ยงได้ยาก ถ้าเราต้องการให้ข้อความบนหน้าจอเราอ่านง่าย 3 สิ่งที่เราจะต้องคำนึงถึงเสมอ คือ
1. การปรับขนาดใหญ่เพียงพอเหมาะสมกับแต่ละแพลตฟอร์ม
2. การเลือกสีตัวอักษร และพื้นหลังให้ตัดกันชัดเจน
3. การเว้นพื้นที่ (white space) และระยะห่างของแต่บรรทัดให้มากกว่าการพิมพ์ในกระดาษ
สุดท้ายนี้ แม้ผู้คนจะยังถกเถียงกันมานานหลายยุคหลายสมัย ว่าฟอนต์ไหนเป็นฟอนต์ที่ดีที่สุด อ่านง่ายที่สุด เรียบง่ายที่สุดก็คงไม่สำคัญ เพราะมันขึ้นอยู่กับว่า ฟอนต์ที่คุณเลือกให้เป็นตัวแทนที่ช่วยสื่อสารข้อความจากแบรนด์คุณนั้น สามารถสื่อสารสิ่งที่คุณต้องการไปถึงกลุ่มเป้าหมายของคุณได้อย่างถูกต้องและครบถ้วนหรือไม่.. สนใจสร้างแบรนด์อย่างมืออาชีพติดต่อเรา